Niewte

Niewte

Antoni Baskak” Beksiak komputer, głos
Maniucha Bikont śpiew, klarnet
Maciej Filipczuk skrzypce
Marcin Lorenc skrzypce, basy

Muzyki wiejskiej uczymy się u źródła, wprost od wiejskich mistrzów. Fascynują nas fenomeny brzmieniowo-emocjonalne, poza opisem, słowami, nutami. Widzimy paralele między nurtem wiejskiej zabawy a pulsem klubowej nocy, między mięsistym brzmieniem smyków a usterkową elektroniką.

Pozwala to tworzyć muzykę własną, aktualną, a zarazem wypływającą z archaicznego polskiego idiomu. Użytkową i wyrafinowaną, taneczną i głęboką, miejscową i światową, od dziadków dla dzieciaków.

“Niewte” (‘nie w tę’) – zawołanie z wiejskich zabaw, sygnał do zmiany kierunku tańca.

Niewte (a wcześniej Tupot Niedźwiedzia) jest przede wszystkim owocem wieloletniej pracy konceptualnej i eksperymentalnej Baskaka (Antoniego Beksiaka, jednego z założycieli Stowarzyszenia „Dom Tańca” na przełomie 1994 i 1995. Rozczarowany drogą, jaką obrał – w ogromnej większości – tzw. folk, który przystosował elementy i emblematy polskiej tradycji (lub wyobrażeń na jej temat) do kanonów muzyki popularnej Zachodu, Baskak podjął próbę recepcji, analizy (pod względem potencjału muzycznego) i rozwijania idiomu muzycznego polskiej wsi (trójmiaru mazurkowego) z wykorzystaniem zdobyczy zachodniej elektronicznej muzyki pop, avant-popu i innych zjawisk w globalnej kulturze muzycznej XX i XXI wieku.

Toteż cały repertuar oparty jest tu na rytmach mazurkowych, które pełnią rolę podobną, jak swing w jazzie, eksplorując jednocześnie rozmaitość temp, mikroregionalizmów, a nawet indywidualnych stylów wiejskich muzykantów. Z rytmiki wiejskiego oberka wyciągane są daleko idące konsekwencje, osiągając czasami obszary graniczne (Pulsar Tupotu Niedźwiedzia), ale co do zasady rytmy zrozumiałe są dla praktykującego tancerza (co zresztą na potrzeby Niewte testował między innymi Grzegorz Ajdacki). Charakterystyczne przenikanie trójmiaru z dwumiarem jest arcyciekawym źródłem inspiracji.

Tu zresztą przejawia się mocny aspekt utylitarny: muzyka Niewte jest muzyką do tańca, graną „pod nogę” – wszyscy członkowie zespołu mają głęboką praktykę w tradycyjnej muzyce polskiej wsi – a jej osadzenie w kulturze klubowej podkreśla daleko idące paralele między praktyką tej ostatniej a praktyką wesela i wiejskiej zabawy.

Drugim wątkiem jest improwizacja – z jednej strony poszukiwanie jej reliktów i zalążków w nagraniach etnograficznych, z oczywistym (odosobnionym) przykładem Józefa Kędzierskiego, lecz również „operowanie całostkami czasowymi i wzorami rytmicznymi” (Anna Czekanowska: „manipulation of time units and rhythmic patterns”), czego przykładem niech będzie Józef Zaraś. Kluczowe są tu doświadczenia i temperamenty twórcze skrzypków Niewte, Macieja Filipczuka i Marcina Lorenca, przejawiające się w improwizowanych duetach w Mazurku kajockim (inspirowanym grą Allman Brothers) i Kujawiaku niebiańskim. Filipczuk z Metamuzyką (2008) był zresztą jedną z inspiracji.

Wśród innych aspektów i zjawisk kultury polskiej wsi, które są przedmiotem badań i twórczego przetworzenia w Niewte, znajduje się sonorystyka, melodeklamacja (Andziuniu według Katarzyny Murawskiej), śpiew, faktura monodyczno-burdonowa. Ta ostatnia – bliższa radze niż symfonii – okazuje się sprawdzianem zrozumienia specyfiki polskiej wsi i nawyków muzyka wykształconego w sonosferze Zachodu.

Antoni Beksiak

Kurator („Turning Sounds”, „Gębofon”), krytyk muzyczny, twórca. Zajmuje się muzyką poważną, jazzową, pop i etniczną. Współzałożyciel Stowarzyszenia „Dom Tańca”, działającego na rzecz tradycyjnej muzyki i tańca Polski Centralnej. Autor analiz, audycji radiowych (w II programie PR i w dawnej Rozgłośni Harcerskiej), niegdyś redaktor działu w „Ruchu Muzycznym”. Coraz intensywniej oddaje się wokalistyce technik rozszerzonych i kompozycji: w „Niewte” odpowiada za cyfryzację rytmów mazurkowych. Gra w spektaklu Marty Górnickiej Requiemaszyna.

Maniucha Bikont

Doktorantka Kolegium „Artes Liberales”, absolwentka Instytutu Kultury Polskiej w Warszawie, badaczka tradycyjnych technik wokalnych i ruchów praktykujących wiejską muzykę (praca magisterska Dotrzeć do sedna pieśni. Proces przyswajania pieśni wiejskiej w środowisku miejskim). Uczestniczka badań terenowych w Polsce, Ukrainie, Białorusi i Rosji. Członkini zespołów muzycznych i teatralnych zajmujących się muzyką tradycyjną, rytuałami, improwizacją i niekonwencjonalnymi technikami wokalnymi. Odbyła roczne stypendium (Wyszehradzkie) w Akademii Muzycznej w Kijowie na wydzielę etnomuzykologii u profesora Jewgena Jefremowa. Związana od 1999 z Fundacją “Muzyka Kresów”, od 2006 ze Stowarzyszeniem “Dom Tańca”. Od 2008 roku uczestniczka projektów Jagny Knittel „Polesie – pieśni i ludzie”, „Polesie – Ukraina archaiczna”, „Polesie białoruskie – na skraju bagien”. Pedagożka letnich seminariów „Metody raboty s folklornym kolektiwom” w Palandze (Litwa), prowadząca warsztaty śpiewu podczas „Kieleckiego Taboru Domu Tańca”. W latach (2006-2010) aktorka Teatru Gardzienice. Od 2009 członkini projektu teatralnego „Chór Kobiet”. Członkini zespołów improwizatorsko eksperymentalnych „Gębofon”, „Tak Tak”, „Volno”, „Boa Koala”, gościnnie „Hera”. Wokalistka zespołów „Dziczka”, „Z lasu”, „zespół śpiewaczy Ewy Grochowskiej”, „Tęgie Chłopy”, oraz gościnnie „Gęsty Korzuch Kurzu”, „Prusinowski trio”, „Bornus Consort”, „Zespół Międzynarodowej Szkoły Muzyki Tradycyjnej”, i innych wykonujących muzykę tradycyjną in crudo. Prowadzi autorski cykl koncertów w Teatrze Dramatycznym „Moc głosu”, kuratoruje koncertom na festiwalu „Wszystkie Mazurki Świata”. Członkini „Polskiego Seminarium Etnograficznego”, „Forum Muzyki Tradycyjnej”, stowarzyszenia „Panorama Kultur”, Stypendystka Ministra Kultury 2013.

Maciej Filipczuk

Skrzypek, uczeń wiejskiego mistrza Kazimierza Mety.
W ramach swoich poszukiwań muzycznych skupia się na przekazie bezpośrednim mistrz–uczeń oraz zgłębia tajniki archaicznych form muzycznych Mazowsza. Od kilku lat prowadzi warsztaty skrzypcowe poświęcone muzyce tradycyjnej.
Muzykant grający w formie in crudo do tańca oraz lider i współtwórca wielu cenionych projektów artystycznych inspirowanych muzyką tradycyjną. Stypendysta Ministra Kultury w ramach projektów „Mazurek Vulgaris”, „MetaMuzyka” i “Arche Vivum”.

Marcin Lorenc

Skrzypek, absolwent Państwowego Instytutu Muzycznego w Łodzi. Zafascynowany tradycyjną muzyką centralej Polski, w tym grą skrzypków: Tadeusza Kubiaka ( region łęczycki), czy Czesława Skrzydłowskiego (sieradzkie). Na stałe związany z łodzką kapelą Gęsty Kożuch Kurzu, współorganizator cyklu zabaw tanecznych “Pograjka Łódzka”. Wraz z kapelą GKK laureat II nagrody w konkursie Stara Tradycja, festiwal Wszystkie Mazurki Świata 2012, Baszta – główna nagroda w kategorii muzyka rekonstruowana na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych 2012. Wraz z Maciejem Filipczukiem współtworzy formację “Maciej Filipczuk i Goście Weselni”. W drugiej połowie 2013 roku stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Szalone Dni Muzyki
Copyright © 2018 La Folle Journée. All rights reserved.
realizacja estinet.pl